در نظریّه تعاملیِ نیازهای بنیادین، سه نیاز اساسی در شکلدهی به خشنودی از زندگی مؤثرند:امنیت (آرامش روان): تأمین پایداری، کاهش اضطراب و دستیابی به احساس آرامش و ثبات.تفرّد (خودیابی): معناجویی، هویتیابی، استقلال و کشف ظرفیتهای فردی.پیشرفت (رشد و تعالی): احساس حرکت رو به جلو، کمالجویی، رفع کاستیها و بهبود مستمر.
«ظرفیت تجربی در شناخت» مبتنی بر هوش تجربی وآمادگیهای روانشناختی دیگر در مفهوم گسترده به سه جلوه اساسی آن یعنی: تجسّم، تیزبینی و هماهنگی اشاره دارد. در این فرایند شناختی همه ظرفیتهای روانی فرد در تعامل با محیط به کشف تجربی تحقّق می بخشد.
پدیدارشناسی (Phenomenology) یک روش و مکتب فلسفی است که به مطالعهٔ تجربههای آگاهی و نحوهٔ ظهور پدیدهها در ذهن انسان میپردازد. این مفهوم، نخستین بار توسط ادموند هوسرل (Edmund Husserl) در اوایل قرن بیستم توسعه یافت. هوسرل معتقد بود که برای درک بهتر واقعیت، باید به تحلیل مستقیم و بدون پیشداوری از تجربههای آگاهی انسان بپردازیم.
فیزیکالیسم که ادعا میکند تمام پدیدهها، از جمله ذهن و رفتار انسانی، میتوانند به قوانین و فرایندهای فیزیکی تقلیل داده شوند، در تبیین ارزشهای اخلاقی با چالشهای جدی روبرو است. ارزشهای اخلاقی، که مفاهیمی مانند خیر، شر، عدالت، وظیفه، و مسئولیت را در بر میگیرند، به دلیل ماهیت هنجاری، معنایی، و اجتماعی خود، فراتر از چارچوب صرفاً فیزیکی قرار میگیرند.
«یادگیری تکوینی» [1]به فرآیندی اشاره دارد که طی آن فرد بدون قصد و نیت قبلی و بدون آگاهی از فرآیند یادگیری، دانش یا مهارتی را کسب میکند. این نوع یادگیری اغلب در موقعیتهای طبیعی یا اجتماعی رخ میدهد و از تعاملات روزمره با محیط و افراد ناشی میشود. [1] - Incidental Learning
محدودیتهای فیزیکالیسم در تبیین نگهداری ذهنی بر اساس نظریه ژان پیاژه ناشی از این واقعیت است که فیزیکالیسم تلاش میکند تمام فرایندهای ذهنی، از جمله تواناییهای شناختی پیچیده مانند نگهداری ذهنی، را به حالات فیزیکی مغز یا سیستم عصبی تقلیل دهد.
محدودیّتهای فیزیکالیسم در رابطه با هوش تکاملی میتواند از چند جنبه بررسی شود، چرا که هوش تکاملی به عنوان یک مفهوم چندبعدی و پویا، فراتر از چارچوبهای مکانیکی و صرفاً فیزیکی عمل میکند.
مفهوم ظرفیت عملیاتی نشان میدهد که بسیاری از فرآیندهای ذهنی و عملکردهای عملی انسان، فراتر از آن چیزی است که فیزیکالیسم قادر به تبیین آن است. محدودیتهای فیزیکالیسم شامل ناتوانی در توضیح تجربه، خلاقیت، نیتمندی، و تعامل فعال ذهن با محیط است. این چالشها بهویژه در زمینههایی مانند علوم شناختی، روانشناسی عملی، و فلسفه ذهن آشکار میشوند و ضرورت بررسی رویکردهای فراتر از فیزیکالیسم، از جمله دیدگاههای غیرکاهشگرایانه، را برجسته میکنند.
بر اساس ظرفیت راهبردی، فیزیکالیسم به دلیل تمرکز صرف بر دادههای فیزیکی و فقدان تحلیل چندبعدی و انتقادی، در مواجهه با پدیدههای ذهنی و شناختی محدود است. این مفهوم نشان میدهد که برای دستیابی به درک کاملتر از ذهن، لازم است دیدگاههای جامعتر و چندبعدیتری جایگزین شوند.
ظرفیت انطباقی، بهعنوان مفهومی که ترکیب تفکر تحلیلی و تجربی را برای پاسخگویی به شرایط متغیر پیشنهاد میدهد، میتواند به بررسی محدودیتهای فیزیکالیسم در فلسفه ذهن کمک کند. فیزیکالیسم بر این باور است که تمام پدیدههای ذهنی و شناختی را میتوان با فرآیندهای فیزیکی توضیح داد. اما ظرفیت انطباقی، با تأکید بر پویایی ذهن و تعامل پیچیده میان تحلیل و تجربه، پرسشهایی اساسی در مورد توانایی فیزیکالیسم برای توضیح کامل این فرآیندها مطرح میکند.